Gürçayır, Sivas ilinin Şarkışla ilçesine bağlı bir beldedir. Eski adı “Çayırşeyhi” veya “Çayırşıhı” olan bu yerleşim, 1968 yılında belde statüsüne kavuşmuştur. 16 Aralık 1987’de, dönemin Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in ziyareti sırasında, beldenin adı “Gürçayır” olarak değiştirilmiştir.

Gürçayır’ın tarihi, bölgeye ilk yerleşenlerin hikâyeleriyle şekillenmiştir. Rivayete göre, bölgeye ilk gelen kişi yaşlı bir kervancıydı. Bu kişi, günümüzdeki mezarlığın bulunduğu yere çadırını kurarak burada yaşamaya başladı. Çevrede yaşayanlar, bu yaşlı ve yalnız kişiye saygı duyarak ona “Çayır Şeyhi” adını verdiler. Bu isim zamanla “Çayırşıhı” şeklini aldı.

Daha sonraki yıllarda, Yozgat ve çevresinde ün salmış olan Çapanoğlu adındaki bir kişiden selam getirerek buraya yerleşenler olmuştur. Çapanoğlu, her yıl bu köye gelir, vergi alır ve hatta köyün ortasına bir çeşme yaptırmıştır. Son gelişinde ise köyde vefat etmiştir.

Gürçayır’ın nüfusu, çevre köylerden, Yozgat’ın Çayıralan ve Boğazlıyan köylerinden, Kayseri’nin Pınarbaşı köylerinden gelen göçlerle artmıştır. Bu göçler, beldenin demografik yapısını şekillendirmiştir.

Rivayetlere göre kasabanın bulunduğu yere ilk gelen kervan sahibi yaşlı birisidir. Kervancı bu yörenin boş ve otlak bir yer olduğunu görünce burada konaklamaya karar verir. Şimdiki mezarlığın bulunduğu yerde çadırını kurar. Bir kaç yıl burada kışlayan kervancı burasını kendine yurt edinir. Daha sonra buraya yerleşenler kervancıdan izin alırlar.

Çevrede yaşayanlar buradaki yaşlı insana saygı duymuşlar ve ondan iyilik beklemişlerdir. Bu       yaşlı kervancı zamanla çevrede manevi bir kimlik kazanmıştır. Bu zata yalnız yaşayan kişi anlamına gelen çayırdaki şeyh denilmiştir.Bu isim zamanla yöresel ağızda Çayırşeyhi şeklini almıştır. Sonraki yıllarda bu yöreye gelen kişiler Yozgat ve çevresinde ün salmış olan Çapanoğlu adındaki bir kişiden selam getirerek buraya yerleşmişler. Çapanoğlu heryıl gelir vergi alıp dönermiş. Ünükler ailesinin baş kaldırdığı yıl Çapanoğlu köyün ortasına çeşme yaptırmış o yıl Yozgat'a dönmeyip köyde ölmüştür. Köyün tümü aynı aileden değildir.
Köydeki Ailelerin bazıları ve geldikleri yerler şöyledir;

 

Memililer, ilk gelen ailedirler,

Ünükler, ilk gelen ailedirler,

Ökgeler, Puası Mevkiinden,

Oseler, Kayseri Mancısudan,

Toylar, İran Horasandan,

Mavılar, Uzunca dikilialtı mevkiinden,

Yüzbaşlar, Elazığ Paludan,

Karasanlar, Yayhalı Şeme dağı mevkiinden,

Kaymaklar ve Kılıçlar, Savağın başından,

İmamlar, Hassoler ve Hacıahmetler, Yayhalı Mevkii,

Cıbırlar, Şarkışladan,

Şabanlar, Kayseriden,

Dedeoğullar, Kayseri obruk platosundan,

Dağırmenciler, Kavaküstü mevkiinden,

Soloğlar, Kangaldan,

Mahmutlar, Sarıkaya Dikilialtı mevkiinden,

Aksakaloğulları ve Akdemirler, Yayhalı mevkiinden

 

Coğrafi olarak, Gürçayır, Sivas il merkezine 88 km, Şarkışla ilçesine 3 km ve Kayseri’ye 112 km uzaklıktadır. Sivas-Kayseri karayolu, bu yerleşim yeri içerisinden geçmektedir. Kasabanın kuzeybatısında Dikili, batısında Kayapınar, güneydoğusunda Gümüştepe köyü, güneybatısında Kızılcakışla kasabası ve doğusunda Şarkışla bulunmaktadır. 

Gürçayır’ın tarihi ve kültürel zenginlikleri, bölgenin sosyal ve demografik yapısının şekillenmesinde önemli rol oynamıştır.

Gürçayır kasabasına yerleşen başlıca boylar arasında Çepni, Kayı, Yörük, Avşar ve Aydınlı gibi Türk boyları bulunmaktadır. Bu boylar, özellikle Osmanlı döneminde Anadolu'nun çeşitli bölgelerinden göç ederek Gürçayır'a yerleşmişlerdir. Kasabanın demografik yapısı, bu boyların kültürel ve sosyal etkileriyle şekillenmiştir.

Gürçayır kasabasının nüfusu yıllara göre şu şekilde değişmiştir:

2025: 2219

2021: 3000

2009: 3502

2007: 3046

2000: 2478

1990: 3522

1960: 1950​​ .

Gürçayır, Sivas iline bağlı Şarkışla ilçesinde yer alan bir kasabadır. 1968'de belde statüsü kazanmış, 1987 yılında ismi Kenan Evren'in talimatıyla değiştirilmiştir. Kasaba, tarım ve hayvancılıkla geçinen bir yerleşimdir. Yöre halkının büyük kısmı göçle gelenlerden oluşur. Nüfusu zamanla değişmiş, 2000'li yıllarda yaklaşık 2500-3500 civarında olmuştur. Gürçayır, sakin bir kasaba olmakla birlikte, çevresindeki doğal güzellikleriyle de dikkat çeker.

Gürçayır kasabasının başlıca tarım ürünleri arasında buğday, arpa, nohut gibi tahıllar yer alır. Ayrıca şeker pancarı, yonca gibi hayvancılığa yönelik yem bitkileri de yetiştirilmektedir. Bölgede sebze üretimi de yapılmakla birlikte, hayvancılıkla ilgili olarak özellikle koyun ve sığır yetiştiriciliği yaygındır. Tarım ve hayvancılık, kasaba halkının geçim kaynağının temelini oluşturur.

Gürçayır kasabasına göç edenlerin büyük kısmı, şu bölgelerden gelmiştir:

Yozgat ili: Özellikle Çayıralan ve Boğazlıyan ilçelerinden.

Kayseri ili: Özellikle Pınarbaşı ilçesinden.

Ayrıca çevredeki diğer köylerden de göçler olmuştur. Bu göçler, kasabanın demografik yapısını önemli ölçüde etkilemiştir.

Gürçayır kasabasının çevresindeki köyler şunlardır:

Dikili (kuzeybatısında)

Kayapınar (batısında)

Gümüştepe (güneydoğusunda)

Kızılcakışla (güneybatısında)

Şarkışla (doğusunda)

Bu köyler, Gürçayır'ın çevresindeki yerleşim alanlarıdır ve kasaba ile sosyal ve kültürel bağlar kuran yerleşim birimleridir.